Asansörler apartman ve sitelerde en yüksek risk taşıyan ortak alanlardan biridir. Bir kazadan sonra en çok sorulan iki soru şudur: “Sorumlu kim?” ve “Yönetici asansörü kapatmalı mıydı?”. Bu yazı, genel çerçevede sorumluluk dağılımını ve yöneticinin pratikte atması gereken adımları özetler. (Her olayın şartları farklıdır; ayrıntılı hukuki değerlendirme için avukata danışılmalıdır.)
Önemli: Asansör, Kat Mülkiyeti kapsamında ortak alan niteliğindedir. Ortak alanın güvenli şekilde işletilmesi; bakım, kontrol ve giderim süreçlerinin organize edilmesi yönetim sorumluluğunun merkezindedir.
1) Asansör kazasında sorumluluk kimlerde olabilir?
Asansör kazalarında sorumluluk çoğu zaman tek kişiye yüklenmez; kusur (ihmal, denetimsizlik, hatalı bakım, uygunsuz kullanım) kime aitse paylaştırılabilir. Uygulamada aşağıdaki taraflar gündeme gelir:
- Yönetici / yönetim: Bakım sözleşmesini yaptırmamak, periyodik kontrolleri takip etmemek, arıza/uygunsuzluk bildirimlerine rağmen önlem almamak, riskli asansörü çalıştırmaya devam etmek gibi durumlarda sorumluluk doğabilir.
- Kat malikleri (ve karar mekanizması): Yönetimin yazılı uyarılarına rağmen gerekli bütçeyi ayırmamak, zorunlu onarımı/iyileştirmeyi ertelemek gibi haller, sorumluluğun paylaşılmasına yol açabilir.
- Bakım firması / servis: Sözleşmeye aykırı eksik bakım, hatalı müdahale, kusurlu parça değişimi veya raporlama eksikliği varsa sorumluluk firmaya da uzanabilir.
- Kullanıcı kusuru: Aşırı yükleme, kapıları zorlamak, bilinçli zarar vermek gibi bariz uygunsuz kullanım hallerinde sorumluluk paylaşımı değişebilir.
Pratik bakış: Kaza sonrası incelemelerde genellikle “önceden bilinen risk var mıydı, bildirim yapıldı mı, önlem alındı mı, kayıt var mı?” soruları belirleyici olur. Bu yüzden kayıt ve yazılı bildirim hayati önemdedir.
2) Yönetici asansörü kapatmalı mı?
Kısa cevap: tehlike varsa evet. Yönetici “konfor” ile “güvenlik” arasında kaldığında, hukuken ve fiilen öncelik güvenliktedir. Özellikle denetim/rapor/etiket gibi bir tespit ile kullanımın riskli olduğu ortaya konmuşsa, yönetimin erişimi engelleme ve acil giderim sürecini başlatma yükümlülüğü doğabilir.
- Risk/uygunsuzluk tespiti varsa: Asansörü geçici olarak devre dışı bırakmak (kapatmak), girişe görünür uyarı koymak (görselde yazı şart değil; gerçek hayatta yazılı uyarı gerekir), servis çağırmak ve rapor süreçlerini başlatmak gerekir.
- Arıza şüphesi ve tekrar eden şikâyet varsa: “Bir şey olmaz” yaklaşımı en riskli yaklaşımdır. Şüphe dahi varken teknik kontrol talep edilmelidir.
- Her şey yolundaysa: Düzenli bakım, kontrol ve kayıtlar sürdürülür; ancak yine de ihbar/şikâyet geldiğinde hızla müdahale prosedürü işletilir.
Dikkat: “Kapatırsam tepki alırım” endişesi anlaşılır; ancak kaza halinde tazminat, ceza soruşturması ve sigorta rücu riski çok daha ağır sonuçlar doğurabilir. Tepki geçici; kaza kalıcıdır.
3) Yönetici kendini ve binayı nasıl korur?
Yöneticinin en güçlü kalkanı “özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini” gösterebilen düzenli süreç ve belgelerdir. Aşağıdaki kontrol listesi, çoğu binada fark yaratır:
- Bakım sözleşmesi (yazılı, kapsamı net) ve aylık bakım formları (imzalı/teslimli).
- Periyodik kontrol (yıllık kontroller, rapor ve varsa uygunsuzluk listesi).
- Arıza kayıt defteri: Şikâyet tarihi, yapılan işlem, servis fişi, sonuç.
- Kat maliklerine yazılı bildirim: Risk/masraf/teklif ve aciliyetin açıkça iletilmesi.
- Karar defteri ve harcama evrakı: Teklifler, karar, fatura, ödeme kaydı.
İpucu: Yönetim “ben söyledim” demek yerine yazılı bildirim + toplantı kararı + servis raporu üçlüsünü tamamladığında, sorumluluk tartışmalarında çok daha güçlü bir zemine oturur.
4) Sonuç
Asansör kazalarında sorumluluk; ihmalin ve kusurun kimde olduğuna göre yönetici, kat malikleri, bakım firması ve bazen kullanıcı arasında paylaşılabilir. Yönetici açısından kritik nokta şudur: risk tespit edilmişse veya ciddi şüphe varsa, asansörü kapatmak ve giderim sürecini kayıt altına alarak yürütmek çoğu zaman en doğru ve en güvenli yoldur.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayınızda (son kontrol tarihi, bakım sözleşmesi, rapor/uygunsuzluk var mı, kaza nasıl oldu) gibi bilgilerle değerlendirme yapmak için bir avukata danışmanız önerilir.