Apartman ve site yönetimlerinde gelir denildiğinde çoğu zaman yalnızca aidatlar akla gelir. Ancak birçok yönetimde aidat dışında da çeşitli gelir kalemleri oluşabilir. İşte bu tür gelirler genel olarak “sair gelir” olarak adlandırılır.
Sair Gelir Nedir?
Sair gelir, apartman veya site yönetiminin aidat dışında elde ettiği tüm gelirleri ifade eder. Bu gelirler genellikle ortak alanların kullanımı veya bazı hizmetlerin sağlanması sonucunda oluşur.
Kat Mülkiyeti Kanunu'nda doğrudan “sair gelir” başlığı yer almasa da, yönetimlerin elde ettiği tüm gelirlerin apartman adına kayıt altına alınması ve hesaplarda gösterilmesi gerekir.
Apartmanlarda Hangi Gelirler Sair Gelir Sayılabilir?
Her apartmanda farklı uygulamalar olabilir. Ancak en sık karşılaşılan sair gelir örnekleri şunlardır:
- Çatıya kurulan baz istasyonu kira gelirleri
- Bina cephesine konulan reklam panosu kira gelirleri
- Ortak alanların kiralanması (depo, dükkan, otopark vb.)
- Site içi sosyal tesis kullanım ücretleri
- Misafir otoparkı veya misafir tesislerinden alınan ücretler
- Ortak alan elektrik veya su kullanımından doğan tahsilatlar
- Hurda veya atık satış gelirleri
Bu gelirlerin tamamı apartman yönetimi adına elde edilmiş sayılır ve yönetici tarafından kayıt altına alınmalıdır.
Sair Gelirler Deftere Nasıl İşlenir?
Apartman yönetimleri genellikle işletme defteri tutar. Sair gelirler bu defterde ayrı bir gelir kalemi olarak gösterilmelidir.
Uygulamada genellikle şu yöntem kullanılır:
- Gelirin açıklaması yazılır (örneğin: "Reklam panosu kira geliri")
- Tahsil edilen tutar belirtilir
- Gelirin hangi döneme ait olduğu yazılır
- Mümkünse sözleşme veya belge numarası eklenir
Sair Gelirlerde Vergi ve KDV Yükümlülüğü Var mı?
Bu konu uygulamada en çok karıştırılan başlıklardan biridir.
Genel olarak:
- Eğer apartman yalnızca kendi giderlerini karşılamak amacıyla gelir elde ediyorsa çoğu zaman ticari faaliyet sayılmaz.
- Ancak bazı durumlarda kira geliri veya reklam geliri oluşabilir.
- Bu tür gelirlerin niteliğine göre stopaj, gelir vergisi veya KDV yükümlülüğü doğabilir.
Özellikle baz istasyonu veya reklam panosu kiraları söz konusuysa çoğu zaman bir sözleşme yapılır ve bu sözleşmeler vergi yükümlülüğü doğurabilir.
Yöneticinin İbrasında Sair Gelirler Neden Kritik Bir Konudur?
Genel kurul toplantılarında yönetimin ibra edilmemesine neden olan en önemli tartışma başlıklarından biri sair gelirlerin şeffaf şekilde açıklanmamasıdır.
Örneğin:
- Reklam gelirinin deftere yazılmaması
- Kira gelirinin banka hesabına yatırılmaması
- Gelirin ne için kullanıldığının açıklanmaması
Bu tür durumlar kat maliklerinde güven sorunu oluşturabilir ve yönetimin ibra edilmemesine yol açabilir.
Kat Malikleri Sair Gelirleri Nasıl Kontrol Edebilir?
Kat malikleri yönetimin mali faaliyetlerini denetleme hakkına sahiptir. Bu kapsamda sair gelirlerin kontrol edilmesi için şu yöntemler kullanılabilir:
- Gelirlerin işletme defterinde gösterilip gösterilmediğinin incelenmesi
- Banka hesap hareketlerinin kontrol edilmesi
- Gelire ilişkin sözleşmelerin incelenmesi
- Yıllık faaliyet raporunda bu gelirlerin açıklanmasının istenmesi
Şeffaf bir yönetimde tüm gelirler toplantı tutanaklarında ve mali raporlarda açıkça yer almalıdır.
Apartman ve site yönetimlerinde mali şeffaflık, yönetim ile kat malikleri arasındaki güvenin temelini oluşturur. Aidat dışındaki tüm gelirlerin açık şekilde kaydedilmesi ve raporlanması hem yöneticiyi korur hem de yönetim sürecini sağlıklı hale getirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Apartman ve site yönetimlerinde ortaya çıkan vergi veya hukuki yükümlülükler somut duruma göre değişebilir. Ayrıntılı değerlendirme için mali müşavir veya hukuk uzmanına danışılması önerilir.